KIZAMIK

Yüzyıllardan beri en sık rastlanan çocukluk çağı döküntülü hastalıklarından birisidir. Sağlık  koşulları iyi olan toplumlarda kızamık ve kızamığın ortaya çıkardığı diğer olaylardan dolayı ölüm oranı azalmış durumdadır. Viral bir enfeksiyondur. Aşılamanın yeterince iyi yapılmadığı bölgelerde genellikle 5-10 yaş grubu çocuklarda görülmesine rağmen, aşılamanın yaygın olduğu bölgelerde ise aşılanmamış gençlerde, erişkinlerde ya da aşılanma yaşının altındaki bebeklerde daha çok görülür.

Yeni doğan çocuklar ve küçük bebeklerin (6 aydan daha küçük) çoğu kızamıktan, annelerinden kendilerine geçen antikorlar sayesinde korunurlar. Ama altıncı aydan sonra kızamığa daha duyarlı hale gelirler.

►Hastalığın bulaşma şekli

Son derece bulaşıcı bir hastalıktır. Bu virüs ile infekte kişilerden:

-Kan

-İdrar

-Damlacık yolu ile (virüs hastanın nazofariksine yerleştiğinden ötürü, soluk alıp verimi sırasında tükrük damlacıkları sayesinde) bulaşma gerçekleşmektedir.

►Hastalığın bulaştırıcı olduğu dönem;

Virüsle infekte olan çocuk döküntülerin çıktığı dönemden 1-2 gün öncesinden, döküntüler çıktıktan 5 gün sonrasına kadar bulaştırıcıdır.

►İnkübasyon süresi (Hastalıkta virüs vücuda girdikten sonra arazların oluştuğu döneme kadar geçen süre):

Virüs çocuğa bulaştıktan sonra belirtilerin ortaya çıkışına kadar olan süre 7- 12 gün, döküntülerin oluştuğu dönem ise bulaştan 2 hafta sonradır.

BELİRTİ VE BULGULAR  

Hastalığın ilk belirtilerinin ortaya çıktığı dönemlerde şu bulgular görülmektedir:

►Öksürük

►Burun akıntısı

►Gözde: Konjiktivit (göz konjiktivasının iltihaplanması), konjonktivada göz kapağı sınırı boyunca izlenen tipik yatay bir çizgi (Stimson çizgisi) ve fotofobi (ışığa bakamakda zorlanma) görülebilir.

►Yanak mukozasında: “Koplik lekeleri” (alt molar diş hizasında yanak mukozasında gri-beyaz, toplu iğne başı büyüklüğünde lekeler) 12-24 saat süreyle kalır, sonra kaybolur. Görüldüğünde hastalığın tanısında önemli bir bulgudur..

►Döküntü evresinde ateş sıklıkla 40.0-40.5°C ye kadar yükselebilir.

►Vücutta döküntü: Maküler döküntü saçlı deri hizasından, ense ve alından başlayarak 24 saat içerisinde yüze, boyuna, üst kol ve gövdeye yayılır. Yüz ve boyundaki döküntüler birleşme eğilimindedirler. Hastalığın ağırlığı döküntünün yaygınlığı ile uyumludur. Solması da aynı şekilde olur. Döküntü oluştuktan sonra 3. günden itibaren solmaya başlamaktadır, solma esnasında geride esmerimsi bir renk bırakması ve deride un sürülmüşçesine bir pullanma yapması önemlidir.

►Lenfadenit (boyun lenf bezlerinde iltihaplanma), splenomegali (dalakta büyüme) ve mezenterik lemfadenopati (karın ağnsıyla birlikte) olabilir. Karaciğer tutulumu erişkinlerde sıktır.

KOMPLİKASYONLAR

►Kızamıkta sıklıkla orta kulak iltihaplanması görülür.

►Kızamıkta, daha öncesinden tüberküloz (Verem)  geçirmiş hastalarda verem yeniden aktive olabilir.

►Süt çocuklarında, özellikle bakımsız ve zayıf çocuklarda  bronşiyolit ve bronkopnömoni sık rastlanılan bir komplikasyondur..

►Pnömoni (Zatürre) ve bronkopnömoni az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ölüme yol açan en önemli kızamık komplikasyonudur.

►Servikal lenfadenit (Boyun bölgesindeki lenf bezi iltihaplanmaları), antibiotik kullanımına bağlı olarak oldukça düşmüştür.

►Ensefalit (Beyin iltihabı) görülebilir. (Subakut sklerozan panensefalit ;Kızamığın geç dönem bir komplikasyonudur.)

TANI

►Klinik görünüm tipiktir. 

►Nazal mukoza sürüntüsünde çok çekirdekli dev hücrelerin görülmesi

►Kültürde virüs izolasyonu

►İyileşme döneminde serumda tanısal antikor yükselmesinin belirlenmesi yeterlidir.

TEDAVİ

Komplikasyon gelişmemiş bir çocukta tedavi semptoma yöneliktir. Fotofobi güçlü ışıkta artar, bundan kaçınmak gerekir. Yatak istirahati, sulu ve yumuşak gıdalar yemesi önerilir. Göz kapakları ılık su ile temizlenir. Yüksek ateş durumunda ise, ateş düşürücü ajanlar verilmelidir. A vitamininin 200 000 Ul ağız yolu ile alınması,beslenme bozukluğu olan infekte çocuklarda yararlı olur. Ağır infeksiyonlarda intravenöz olarak verilen ribavirin de yararlı olabilir

KORUYUCU ÖNLEMLER

►En etkili koruyucu önlem, her sağlıklı çocuğa kızamık aşısı uygulanması yolu ile olur. 

Not: Aşıların hangi tarihte yapılması gerektiğini, hesaplayıcılar bölümümüzden aşı testini seçerek öğrenebilirsiniz. (Bu bölümde çocuğunuzun doğum tarihini girerek, hangi ay ve yaşta hangi aşıları olacağını bulabilirsiniz.)

►Kızamık ile temas eden bir çocuk  temastan sonra 1-2 gün içerisinde kızamık aşısı yaptırarak kızamıktan korunabilir. Bu önlemin alınamadığı durumlarda ise bulaşmanın ilk 6 günü içerisinde 0,4 ml/kg gamaglobülin uygulanabilir.